Coroners Court

Ko e ngaahi me'a ke tokanga'i hili ha pekia fakafokifā

Pekia fakafokifaa'

Ko ha pekia fakafokifa, 'a ia kuo pau ke lipooti, ko ha pekia ia:

• 'oku 'ikai ke fai ha 'ilo ki hono tupu'anga', taonakita, 'ikai fakaenatula pe tupu mei' ha feke'ike'i;
• 'oku 'ikai 'i ai ha toketa ke ne 'oatu ha tohi fakamo'oni pekia 'o fakahaa'i ai 'a e tupu'anga 'o e pekia 'a e tokotaha' ni;
• kuo hoko lolotonga pe tupunga mei' ha 'uhinga fakafaito'o, tafa pe ko ha ngaahi faito'o nifo;
• kuo hoko lolotonga pe tupunga mei' ha fa'ele 'a ha fefine; pea mo ia
• na'e hoko lolotonga ko e pekia' na'e tokanga'i ia 'e ha potungaue pe ko ha 'ofisa fakapule'anga.

'E lipooti leva 'e he kau Polisi' 'a e ngaahi pekia' ni ki he Kolonaa' (pe 'ofisa fakapule'anga 'oku' ne sivi 'a e ngaahi pekia 'oku ta'emahino hono tupu'anga' pe Coroner).

Ko e hā 'a e me'a 'e hoko 'i he houa 'e 48 ka hoko?

'E 'ave leva 'a e pekia' ki ha feitu'u 'oku malu' (hange ko ha falemate 'i he falemahaki' pe ko ha falemate) kae'oua kuo fai ha tu'utu'uni 'a e Kolonaa' pe 'e fai ha tafa ke fakapapau'i 'a e tupu'anga 'o e pekia 'a e tokotaha' ni.

'E fetu'utaki atu leva kiate koe ha fakafofonga 'o e Kolonaa' 'a ia 'e lava pe ko ha 'ofisa polisi 'eni, ke ma'u mai ha ngaahi toe fakamatala kau ki he ngaahi tu'unga 'oku fekau'aki mo e pekia 'a e tokotaha' ni.

'E toki fakapapau'i leva 'e he Kolonaa' pe 'e toe fai ha ngaahi faka'eke'eke makehe ki he tupu'anga 'o e pekia 'a e tokotaha' ni.

Fakapapau'i 'o e tokotaha pekia'

'E fiema'u leva ke fai hano fakapapau'i fakalao 'a e tokotaha kuo pekia' ke fakapapau'i ko e tokotaha totonu' eni. 'E fakahoko foki eni 'e ha 'ofisa fakafaito'o kapau 'oku nau 'i ai he taimi ko ia' pe 'oku nau 'iloa 'a e tokotaha kuo pekia'. 'E ala tokoni ha ngaahi koloa fakaekinautolu/ lekooti nifo/DNA ki hano fakapapau'i 'o e tokotaha' ni kapau 'e fiema'u. 'E fakamo'oni tohinima foki 'a e tokotaha 'oku' ne fakahoko 'a e fakapapau'i 'o e pekia' 'i ha tohi fakamo'oni fuakava.

'Oku mahu'inga 'aupito 'a hono fakahoko 'a e fakapapau'i 'o e pekia' 'i he vave taha' koe'uhi kae lava leva ke fakahoko ki he famili 'o e pekia' fekau'aki mo e pekia'.

Tafa ke sivi'i 'a e 'uhinga na'e pekia ai ha taha

Ko e pousi-motemi' 'oku fa'a 'iloa ia 'i he taimi 'e ni'ihi ko e 'otopisi. Ko ha sivi fakafaito'o faka'auliliki eni 'o e sino' 'i loto mo tu'a 'e fakahoko 'e ha tokotaha toketa mataotao, 'oku 'iloa ko ha patolosia (tokotaha saienisi 'o e ngaahi fa'ahinga mahaki'), pea 'oku fa'a fakahoko eni 'i he falemate 'a e falemahaki'. 'Oku fa'a 'ikai ke 'i ai ha falemate 'i he falemahaki kotoa pe ke fakahoko ai ha tafa ke sivi 'a e pekia', pea 'oku fa'a 'ave 'a e pekia' ki he kolo lahi ofi taha' ke fakahoko ai 'a e tafa mo e sivi ko ia'.

'Oku tokangaekina 'aupito 'a e ngaahi me'a 'e tokanga ki ai 'a e famili', pea 'oku tauhi 'a e pekia' 'aki 'a e faka'apa'apa taupotu taha' pea mo hono ngeia' lolotonga 'a e ngaahi sivi ko eni'.

Ta'eloto ki ha tafa ke sivi 'a e pekia'

'Oku 'i ai 'a e totonu 'a e famili' ke nau ta'eloto ki ha tafa ke sivi 'a e pekia' TUKUKEHE:

• kapau ko e pekia' ko ha tupunga mei ha faihia 'a ha tokotaha kehe; PE
• kapau 'oku 'i ai ha lao 'i Nu'u Sila' ni pe fakatu'apule'anga 'oku' ne fakaha mai kuo pau ke fai ha tafa ke sivi 'a e pekia'; PE
• kapau kuo fakangofua 'e he Kolonaa' ke fakahoko ha tafa fakavavevave ke sivi 'a e tupunga 'o e pekia 'a e tokotaha' ni koe'uhi kapau 'e toe toloi, 'e 'ikai leva ke toe lava 'e he patolosia' ke fakapapau'i 'a e tupu'anga 'o e pekia 'a e tokotaha' ni.

Kapau 'oku 'i ai ha ta'eloto, kuo pau ke fakahu atu 'enau tohi' ki he Kolonaa' 'i loto 'i he houa 'e 24 mei hono ma'u atu 'o e tohi fakaha 'o e tu'utu'uni 'a e Kolonaa'. 'E fiema'u ke fakaha atu 'e he famili' 'a e 'uhinga 'o 'enau ta'eloto' 'aki ha'anau telefoni atu ki he fika telefoni 'oku 'oatu 'e he Kolonaa' 'i hono 'uluaki fakaha atu 'o 'ene tu'utu'uni'. Kapau 'oku 'i ai ha ngaahi hoha'a ki ha fa'ahinga me'a, kataki 'o fetu'utaki ki he kau Polisi' pe va'a tokoni ko ia ma'a kinautolu kuo hoko ki ai ha fakatamaki (Victim Support).

Ko ho'o ngaahi fiema'u fakafonua'

'E fai ma'u pe ha feinga ke tokanga'i mo faka'apa'apa'i 'a e ngaahi tui fakalotu mo e ngaahi tui fakafonua 'oku' ne 'atakai'i 'a e pekia' 'i Nu'u Sila, pea kuo pau ke fakaha mahino atu 'a ho'o ngaahi fiema'u fakafo'ituitui' ki he fakafofonga 'o e Kolonaa' 'i he vave taha 'e ala lava'.

Ko e hā hono fuoloa?

Ko e pekia kotoa pe 'oku kehekehe, pea ko e ngaahi fakatotolo' 'e ngali fiema'u ha taimi lahi ki ai. 'E fetu'utaki atu kiate koe ha fakafofonga 'o e Kolonaa', 'a ia 'e lava pe ko ha 'ofisa polisi nai,'o fakaha atu 'a e me'a 'e hoko'. Kapau 'oku 'i ai ha'o ngaahi fehu'i, kataki 'o fakafetu'utaki ki he 'Ofisi 'a Nu'u Sila ki hono tokanga'i 'o e ngaahi pekia 'oku ta'emahino 'a honau tupu'anga' (Coronial Services of New Zealand) pe ko e tokotaha 'oku' ne fakatotolo ki he tupu'anga 'o e pekia' mei' he kau Polisi'.

Ngaahi Koloa Fakafo'ituitui'

'E fakafoki atu 'e he kau polisi' pe 'ofisa fakafaito'o' 'a e ngaahi koloa fakafo'ituitui 'a e pekia' (hange ko e siueli, ualeti pe vala) 'i he taimi kuo' ne pekia ai'. Ko e founga 'e taha' ko hano fakafoki atu 'e he kau Polisi' pe ko e talekita 'oku' ne teuteu'i 'a e pekia' 'a e ngaahi koloa' ni ki he famili' 'i he ngaahi 'aho hoko mai'.

Ko e ngaahi koloa 'e ni'ihi 'e ngali fiema'u ia ke tauhi ki ha ngaahi fakatotolo fakasaienisi pe ki ha ngaahi fakatotolo 'oku lolotonga fakahoko 'e he kau Polisi', pea 'e toki fakafoki atu ki he famili' 'i ha 'aho 'amui ange.

Ngaahi Koloa Fakafo'ituitui'

'E fakafoki atu 'e he kau polisi' pe 'ofisa fakafaito'o' 'a e ngaahi koloa fakafo'ituitui 'a e pekia' (hange ko e siueli, ualeti pe vala) 'i he taimi kuo' ne pekia ai'. Ko e founga 'e taha' ko hano fakafoki atu 'e he kau Polisi' pe ko e talekita 'oku' ne teuteu'i 'a e pekia' 'a e ngaahi koloa' ni ki he famili' 'i he ngaahi 'aho hoko mai'.

Ko e ngaahi koloa 'e ni'ihi 'e ngali fiema'u ia ke tauhi ki ha ngaahi fakatotolo fakasaienisi pe ki ha ngaahi fakatotolo 'oku lolotonga fakahoko 'e he kau Polisi', pea 'e toki fakafoki atu ki he famili' 'i ha 'aho 'amui ange.

Ko hono ma'u atu 'o ha Tohi Pekia

'I he taimi pe kuo fakahoko atu ai ha pekia ki he 'Ofisi 'o e Fa'ele', Pekia' mo e Mali', 'e malava leva ke ke kole atu ki ha tohi pekia. Kapau 'e fakahoko ha ngaahi fakatotolo ki he 'uhinga na'e pekia ai', 'e 'oatu pe ha tohi pekia fakataimi, 'a ia 'e ha atu ai "Subject To Coroner's Findings" pe Fakaongoongo ki ha tu'utu'uni 'a e Kolonaa' 'i he konga ko ia 'i he tohi pekia' ki he 'uhinga na'e pekia ai'. 'Oku 'ikai ha totongi ki hono fakaha atu ki he 'Ofisi Fa'ele', Pekia' mo e Mali' ha taha kuo pekia, ka 'e totongi kapau te ke kole ke 'oatu ha tohi pekia.

'E toki tanaki atu 'e he 'Ofisi ki heFa'ele', Pekia' moe Mali' 'e 'uhinga na'e pekia ai' mei' he ola 'o e fekumi na'e fai'. 'E lava ke fakafetongi ho'o tohi pekia fakataimi' kapau 'e fakafoki atu ki he 'ofisi', ke fakakau atu ki ai mo e 'uhinga na'e pekia ai',pea 'e 'ikai ha toe totongi makehe ki ai.

Ko e kau faiongoongo' (Mītia')

'I ha hoko ha pekia fakafokifa, 'e ngali mahu'inga'ia 'a e Mitia' ke lipooti 'a e ongoongo ko eni'. 'Oku 'ikai ke fakamalohi'i koe ia ke ke talanoa ki he mitia', pea ko e me'a pe ia 'a 'au. 'Oku 'i ai ho'o totonu ke ke kole ke tukunoa'i e ngaahi ongoongo (privacy) 'a ho famili' he taimi ko eni'.

Ngaahi Tokoni'

'Oku houa 'e 24 'a hono 'oatu 'e he Victim Support (pe va'a tokoni ma'a kinautolu kuo nau mo'ua 'i ha fakaetamaki), ha ngaahi tokoni fakapotopoto pehe ki he fakaeongo', ngaahi poupou fakafo'ituitui pea mo ha ngaahi fakamatala ki he kakai kotoa pe kuo uesia 'e ha ngaahi faihia pe ngaahi nanunga 'o ha me'a ne hoko ki ha taha pe 'i Nu'u Sila' ni.

Fetu'utaki ki he 'apitanga Polisi 'i ho feitu'u' 'o 'eke ke ke lea atu ki he Victim Support telefoni ki he 0800 VICTIM (0800 842 846)pe vakai ki he uepisaiti www.victimsupport.org.nz

Ngaahi Fika Telefoni 'e 'aonga lahi atu

Victim Support: Fetu'utaki ki he 'apitanga Polisi 'i ho feitu'u' 'o 'eke. atu 'a e Victim Support, telefoni ki he 0800 VICTIM (0800 842 846) pe vakai ki he uepisaiti www.victimsupport.org.nz

Potungāue Polisi 'a Nu'u Sila': Vakai ki he sekisoni 'a e Pule'anga' 'i he tohi telefoni lanu hinehina' ki he ngaahi fika telefoni 'o e 'apitanga polisi 'i ho feitu'u' pe vakai'i 'a e uepisaiti www.police.govt.nz 'i he konga ko ia ko e local Police.

CORONIAL SERVICES OF NEW ZEALAND
(Va'a Ngāue 'a Nu'u Sila ki hono sivi 'o e ngaahi pekia 'oku 'ikai mahino honau tupu'anga')

© Crown Copyright 2010

Item code: JUSCS0020